آب بندی دیوارهای بلوکی و بتنی حائل آب اهمیت زیادی دارد. ظاهر سازه و میزان دوام آن از جمله مسائلی هستند که همواره مورد توجه قرار می گیرند. نشت و نفوذ آب در سازه هایی که در حال احداث هستند، می تواند مشکلات زیادی را ایجاد نماید. آب بندی دیوارهای بلوکی و بتنی حائل آب راهکار مناسبی برای جلوگیری از بروز این مشکلات است.
دیوار حائل چیست؟
دیوار حائل (Retaining wall) که با نام سازه نگهبان هم شناخته می شود ، دیواری است که به عنوان یک سازه نگه دارنده و تکیه گاه برای پایداری سازه ی دیگر عمل می کند و از ریزش خاک و دیگر عوامل طبیعی جلوگیری می نماید. این دیوار از چوب، بتن و یا بلوک های سیمانی ساخته می شود. بلوک هایی که در دیوار حائل وجود دارند، در برابر نشت و نفوذ آب مقاومت می کنند. اما فشار شدید آب موجب می شود تا به مرور زمان در این بلوک ها، سوراخ هایی ایجاد شوند. هنگامی که این فشار آب ادامه پیدا می کند، حفره های بزرگتری به وجود می آیند. با ادامه این روند، دیوار ریزش می کند. بنابراین، برای پیشگیری از این اتفاقات، به محض اینکه سوراخی در دیوارهای بلوکی و بتنی ایجاد می شوند، آنها را تعمیر می کنند.
هدف از ایجاد دیوار حائل
دیوار حائل می تواند مقاومت سازه را افزایش دهد. علاوه بر این از ریزش خاک، شن و ماسه جلوگیری می کند.
آب بندی دیوارهای بلوکی و بتنی حائل آب
برای آب بندی دیوارهای بلوکی و بتنی حائل آب ابتدا بلوک یا ملات بتنی را از سوراخ یا محل تخریب و اطراف آن جدا می کنند. برای این کار از ضربات آرام چکش استفاده می شود. سپس یک ملات سفت آماده می کنند. این ملات از ترکیب 1 قسمت سیمان، 2 قسمت ماسه ریز همراه با مقدار کمی آب ساخته می شود. سپس به کمک ماله یا چاقوی بتونه، ملات را درون سوراخ ها می ریزند و اجازه می دهند تا خشک شود. سوراخ ها را به خوبی با ملات، پُر و سطح آن را به وسیله ی ماله صاف می کنند. توجه داشته باشید که هر چقدر هم دیوار شما ساختار خوبی داشته باشد، باز هم به مرور زمان دچار ساییدگی می شود. بنابراین باید به موقع برای تعمیر آن اقدام نمایید.
چطور می توان فشار بیش از حد پشت دیوار بلوکی را برطرف نمود؟
معمولا هنگامی که برای ساخت دیوار حائل برنامه ریزی می شود، به این نکته توجه می کنند که دیوار حائل باید چه مقدار وزن و فشار را تحمل کند. اما اگر این نکته در نظر گرفته نشود، فشار و وزن بیش از حد پشت دیوار می تواند به آن آسیب وارد کند. هنگامی که سازندگان میزان وزنی که دیوار باید تحمل کند را محاسبه نمی کنند، با این مشکل مواجه می شوند. چنین دیواری خم می شود و یا کمانش می کند. در این مواقع باید اضافه وزن را برطرف نمود. برای این منظور مقداری از وزن دیوار را باید به پایه های آن (در محل برخورد به زمین) منتقل نمایید و از اتصالات و لنگرها برای استحکام بیشتر و آب بندی دیوار حائل آب استفاده کنید.
روش های مختلف آب بندی دیوار حائل
برای آب بندی دیوارهای حائل از روش هایی مانند آب بندی مخزنی، pro، eco ، moderate و … استفاده می کنند.
1- آب بندی مخزنی :
یکی از روش های اساسی برای آب بندی دیوار حائل است. فرایند کار از طریق پایدار سازی بتن و آب بندی غشایی آن صورت می گیرد. این آب بندی مانع از نشت و نفوذ آب و تخریب دیوار حائل می شود.
2- روش آب بندی pro :
در این روش، چسبندگی بسیار بالایی بین مصالح و سازه ی موردنظر ایجاد می شود و به عنوان یک عایق از ورود آب جلوگیری می کند.
3- روش آب بندی eco :
از این روش در مواقعی استفاده می کنند که فقط نیاز به کنترل نم و رطوبت باشد. یعنی نیازی به کنترل قوی آب نباشد. روش آب بندی ECO به عنوان یک روش مقرون به صرفه برای آب بندی دیوارهای حائل محسوب می شود.
4- روش آب بندی moderate :
در این روش آب بندی، فشار آب را تا ارتفاع محدودی کنترل می کنند. به همین علت عایق بندی رطوبتی آن در حد متوسطی می باشد.
در هنگام آب بندی دیوار حائل باید به چه نکاتی توجه شود؟
– استفاده از روش های مختلف آب بندی ( علاوه بر موارد بالا، باید از روش هایی استفاده کرد که از جمع شدن آب در پشت دیوار جلوگیری کنند.)
– قرار نگرفتن بدنه دیوار حائل در مجاورت آب های زیر زمینی ( برای این منظور می توان از ژئو ممبرین ها و ژئوسنتتیک ها استفاده نمود. البته نکات مربوط به ظریف کاری و جوش قطعات را در هنگام به کارگیری ژئوسنتتیک ها نباید فراموش کرد.)
– زهکشی و تمیز کاری آب جمع شده پشت دیوار حائل
– استفاده از مخزن تخلیه در پشت دیوار ( به کمک این مخزن می توان آب اضافی را از محدوده ی دیوار حائل به یک مکان مناسب انتقال داد. )
در صورت بروز نشتی در دیوار حائل چه باید کرد؟
در ابتدا باید محل دقیق نشتی را پیدا کرد و بعد از بررسی دقیق و مشخص شدن نوع نشتی، با استفاده از مصالح و ابزار مناسب برای رفع مشکل اقدام نمود.
چگونه بهترین محصول ضد آب را برای دیوارهای حائل انتخاب کنیم؟
بلوک های بتنی، سنگ تراشی یا آجر در طبیعت متخلخل هستند.
ترک ها و تخلخل مصالح دیوار باعث می شود که آب و رطوبت از خاک مجاور به دیوارهای داخلی نفوذ کند.
اگرچه این دو محصول عایق رطوبتی ممکن است بسیار شبیه به نظر برسند، اما در نحوه عملکرد آنها بسیار متفاوت هستند.
بسیاری از پیمانکاران همچنان به استفاده از عایق رطوبتی ادامه می دهند زیرا هنگامی که فونداسیون پر می شود، منطقه “دور از دید، دور از ذهن” است و هنگامی که خانه تمام شد و فروخته شد، اگر فونداسیون شروع به نشت کند، مشکل صاحب خانه می شود.
مقدار کمی پولی که با استفاده نکردن از عایق رطوبتی مناسب در هنگام ساخت خانه صرفه جویی می کنید، می تواند هزینه زیادی برای رفع آن در زمانی که آب در زیرزمین شما بعد از یک یا دو سال یا حتی زودتر ظاهر می شود، برای شما تمام کند.
اهمیت ضد آب کردن دیوارهای حائل
عایق رطوبتی دیوارهای حائل به چند دلیل حیاتی است:
یکپارچگی سازه: آب می تواند از خاک نفوذ کند و به دیوارهای حائل نفوذ کند و در طول زمان باعث آسیب شود. عایق رطوبتی به حفظ یکپارچگی ساختاری دیوار کمک می کند و پایداری و عملکرد آن را تضمین می کند.
جلوگیری از آسیب آب: بدون عایق رطوبتی مناسب، آب می تواند از دیوارهای حائل نفوذ کند و باعث فرسایش شود و به طور بالقوه به سازه های مجاور مانند خانه ها یا ساختمان ها آسیب برساند. ضد آب از این آسیب آب جلوگیری می کند و از اموال شما محافظت می کند.
پیشگیری از کپک: نفوذ آب می تواند منجر به رشد کپک و کپک شود که می تواند باعث مشکلات سلامتی و آسیب به سازه ها شود. عایق رطوبتی به جلوگیری از این رشد کمک می کند و دیوار حائل و محوطه اطراف شما را ایمن و سالم نگه می دارد.
گزینه های ضد آب دیوار حائل
پس از ارزیابی این عوامل، می توانید مناسب ترین روش عایق رطوبتی را برای دیوار حائل خود انتخاب کنید. برخی از روش های رایج عایق رطوبتی عبارتند از:
عایق رطوبتی غشایی ورقه ای: ممبران های ورق، ورق های عایق رطوبتی از پیش ساخته شده ای هستند که به دیوار حائل چسبانده می شوند. آنها یک مانع بادوام و ضد آب ایجاد می کنند که به راحتی نصب می شود تا استمرار روی دیوار ایجاد شود. این نوع عایق رطوبتی برای محافظت طولانی مدت از فضای اشغال شده و زیرلایه ایده آل است.
عایق رطوبتی غشایی مایع: عایق رطوبتی غشایی مایع شامل اعمال یک پوشش مایع روی سطح دیوار حائل، ایجاد یک مانع بدون درز و ضد آب است. آنها انعطاف پذیر هستند و می توانند روی سطوح مختلف اعمال شوند. عایق رطوبتی اعمالی مایع به اپلیکاتور بستگی دارد و در نتیجه باید در نصب این نوع مواد آموزش کامل دیده باشند.
عایق رطوبتی سیمانی: عایق رطوبتی سیمانی شامل استفاده از مخلوطی بر پایه سیمان، به عنوان دوغاب، بر روی دیوار حائل است که یک مانع بادوام و مقاوم در برابر آب را تشکیل می دهد. اعمال این روش نسبتاً آسان است و می تواند در عایق رطوبتی دیوارهای حائل کاملاً مؤثر باشد. این به ویژه برای دیوارهای حائل بتنی مناسب است و می تواند همراه با سایر روش های عایق رطوبتی برای حفاظت بیشتر استفاده شود. با این حال، ممکن است به اندازه روشهای دیگر انعطافپذیر نباشد، و در طول زمان بیشتر مستعد ترک خوردن میشود.
سیستم های زهکشی: نصب سیستم های زهکشی مناسب مانند سوراخ های گریه، لوله های سوراخ دار یا تشک های زهکشی می تواند به مدیریت نفوذ آب و کاهش فشار هیدرواستاتیک روی دیوار حائل کمک کند. این سیستم ها باید همراه با سایر روش های عایق رطوبتی برای ارائه یک سیستم ضد آب موثر استفاده شوند.
عایق رطوبتی یکپارچه: عایق رطوبتی یکپارچه شامل افزودن یک ماده ضد آب به مخلوط بتن مورد استفاده برای ساخت دیوار حائل است.
عایق رطوبتی خاک رس بنتونیت: خاک رس بنتونیت یک ماده طبیعی است که در صورت خیس شدن متورم می شود و یک مانع ضد آب ایجاد می کند. این روش سازگار با محیط زیست است و ضد آب بسیار خوبی را ارائه می دهد. با این حال، اجرای آن می تواند دشوارتر باشد و ممکن است برای همه انواع دیوارهای حائل مناسب نباشد.
انواع دیوارهای حائل
همانطور که دسته بندی های مختلفی از دیوارهای حائل وجود دارد، موادی که از آنها ساخته می شود نیز بسیار متفاوت است. انواع دیوارهای حائل عبارتند از:
- بانک صخره ای – بانک بزرگی از صخره ها و تخته سنگ ها که از شیب طبیعی از قبل در محل استفاده می کند، اما با زاویه کمتر تند. برای استحکام بیشتر و مقاومت در برابر فرسایش می توان آن را با پوشش گیاهی طبیعی دوخت.
- دیوار خواب – یکی از محبوب ترین دیوارها به دلیل مزایای هزینه و نصب آسان. با این حال، الوار در نهایت پوسیده می شود، بنابراین تراورس های بتنی می توانند گزینه بادوام تری باشند.
- دیوار بنایی – یک سنگ خرد شده یا پایه بتنی که بر روی آن لایههای بلوک یا آجر بریده شده روی هم چیده شده و با یک سنگفرش تمام شده درپوش پوشیده شده است. این دیوارها را می توان بالاتر از سایر دیوارهای حائل ساخت، اما نیاز به پایه و زهکشی جدی دارند.
- دیوار گابیون – قفسهای فولادی تقویتشده با قلوه سنگ، سنگ یا سنگریزههایی که به دقت انتخاب شدهاند پر میشوند (مثلاً مانند دیوارههای سنگ خشک در قفس). این دیوارها بسیار نفوذپذیر هستند و آنها را برای مکان هایی با زهکشی یا مشکلات خاک ایده آل می کند.
- دیوار سنگی خشک – دیوار حائل بدون ملات که از سنگ ها و سنگ های با دقت انتخاب شده ساخته شده است. برای استحکام و پایداری به یک پایه بسیار وسیع (حداقل یک سوم ارتفاع دیوار) نیاز دارد.
سخن پایانی ..
دیوارهای حائل با هدف نگهداری از سازه های دیگر ساخته می شوند. بنابراین باید بنای محکم و مقاومی باشند تا بتوانند فشارهای مختلف را تحمل کنند. یکی از مهم ترین مواردی که باعث ایجاد اختلال در ساختار دیوارهای حائل می شود، نشت و نفوذ آب است. برای جلوگیری از بروز این مشکل باید دیوار حائل را تا حد امکان دور از منابع آبی ساخت. اما در مواقعی که ناچار هستید تا در نزدیکی این منابع، دیوار حائل را بسازید باید کلیه اصول را رعایت نمایید. برای نگهداری بیشتر از دیوار حائل، فرایند آب بندی آن را به روشی صحیح انجام دهید. در ساختار برخی از دیوارهای حائل از بلوک های سیمانی استفاده می کنند. این بلوک ها توسط دستگاه بلوک زن ساخته می شوند.